محمد حسين مختارى مازندرانى
22
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )
وى نقل مىكند ؛ حال اين نقل براى او به يك واسطه باشد يا چند واسطه . اجماع منقول نيز خود بر دو قسم است : الف ) اجماع منقول به خبر واحد هرگاه تعداد ناقلان اجماع به حد تواتر نرسد ، آن را اجماع منقول به خبر واحد گويند . حجيت اين نوع اجماع نزد قائلين به حجيت خبر واحد تا حدودى اختلاف نظر است . ب ) اجماع منقول متواتر هرگاه نقل اجماع توسّط شمار زيادى از افراد صورت گرفته به گونهاى كه توافق و تبانى آنها به كذب غيرممكن باشد ، اين نوع اجماع را اجماع منقول متواتر خوانند ، و آن يقينا حجّت است . زيرا اين گونه اجماعات همانند اجماع محصّل خواهد بود . 4 - اجماع سكوتى مقصود از اجماع سكوتى آن است كه فتوايى توسّط يك يا چند فقيه صادر گرديده به گونهاى كه همگان بدان وقوف و آگاهى يابند ، ليكن كسى اظهار مخالفت ننمايد بلكه سكوت اختيار كنند . ارباب علم اصول مىگويند اين نوع اجماع حجّت نمىباشد ؛ زيرا سكوت نشانه و تأييد و رضايت نيست ، چه آنكه ممكن است به دلايلى ديگر سكوت كرده باشند .